Integracja‎ > ‎

Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w szkole

Szacuje się, że ilość uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi stanowi ok. 20% ogółu dzieci uczęszczających
do szkół. Jeśli czujemy się niespokojni, czy zachowania oraz poziom umiejętności naszych dzieci jest adekwatny do ich wieku, warto zasięgnąć porady specjalisty. Czasami to, co wydaje nam się problemem, jest po prostu normalnym etapem rozwojowym. Z drugiej strony – wczesna diagnoza jest bardzo ważna, ponieważ zdarza się, że odpowiednio wdrożony program terapeutyczny potrafi zapobiec rozwinięciu się faktycznego zaburzenia.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno- pedagogicznej publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (DzU z 2004 r. nr 256, poz.2572 ze zm.) zobowiązuje nauczycieli wszystkich typów szkół do objęcia określonej grupy uczniów pomocą psychologiczno- pedagogiczną.

Pomoc psychologiczno- pedagogiczna udzielana jest w szkole uczniom ze specjalnymi potrzebami
edukacyjno-wychowawczymi.

Według profesor Marty Bogdanowicz specjalne potrzeby edukacyjne (special educational needs) „odnoszą się do tej grupy uczniów, która nie może podołać wymaganiom powszechnie obowiązującego programu edukacyjnego. Mają oni, bowiem znacznie większe trudności w uczeniu się niż ich rówieśnicy. Są w stanie kontynuować naukę, ale potrzebują pomocy pedagogicznej w formie specjalnego programu nauczania i wychowania, specjalnych metod, dostosowanych do ich potrzeb, możliwości i ograniczeń”.

Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi są bardzo zróżnicowani, mogą to być dzieci: 
  • niepełnosprawne intelektualnie 
  • odznaczające się specyficznymi trudnościami w uczeniu się (np. z dysleksją, dysgrafią, dysortografią, dyskalkulią) 
  • niewidome i słabowidzące 
  • niesłyszące i słabosłyszące 
  • autystyczne 
  • niepełnosprawne ruchowo 
  • cierpiące na choroby przewlekłe (padaczka, cukrzyca, itp.) 
  • z ADHD 
  • z poważnymi zaburzeniami w komunikowaniu się 
  • niedostosowane społecznie, zagrożone tym niedostosowaniem 
  • wybitnie zdolne.

Pomoc psychologiczno –pedagogiczna polega na:

- rozpoznawaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia oraz jego indywidualnych możliwości psychofizycznych,

- zaspokajaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia odpowiednio do jego możliwości psychofizycznych

- diagnozowaniu środowiska ucznia,

- rozpoznawaniu potencjalnych możliwości oraz indywidualnych potrzeb dziecka i umożliwianiu ich zaspokajania,

- rozpoznawaniu przyczyn trudności w nauce i niepowodzeń szkolnych,

- wspieraniu ucznia z wybitnymi uzdolnieniami,

- organizowaniu różnych form pomocy psychologiczno- pedagogicznej,

- podejmowaniu działań wychowawczych i profilaktycznych wynikających z programu wychowawczego szkoły i programu profilaktyki,

- prowadzenie edukacji prozdrowotnej i promocji zdrowia wśród uczniów, nauczycieli i rodziców,

- wspieranie uczniów, przez stosowanie aktywnych metod pracy, w dokonywaniu wyboru kierunku kształcenia, zawodu
i planowaniu kariery zawodowej oraz udzielaniu informacji w tym zakresie.

Formy pomocy dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

  • klasy integracyjne, 
  • nauczyciel wspomagający, 
  • zajęcia dydaktyczno – wyrównawcze,
  • rewalidacja,
  • zajęcia specjalistyczne: korekcyjno –kompensacyjne, logopedyczne, socjoterapeutyczne,
  • indywidualny tok nauki,
  • dostosowanie wymagań edukacyjnych.

Dostosowanie wymagań

To zastosowanie do sformułowanych wymagań edukacyjnych, takich kryteriów, które uwzględniają możliwości
i ograniczenia, a więc dysfunkcje oraz mocne strony rozwoju i funkcjonowania dziecka, czyli uwzględnienie przy formułowaniu wymagań edukacyjnych możliwości i ograniczeń w funkcjonowaniu dziecka.


Obszary dostosowania

  • dostosowane warunki zewnętrzne (np. zapewnienie odpowiedniego miejsca w klasie, np. blisko tablicy lub z dala
    od dużej ilości bodźców w przypadku dziecka z nadpobudliwością) 
  • odpowiednia organizacja pracy w czasie zajęć obowiązkowych, nadobowiązkowych i dodatkowych (m.in. stosowanie metod pracy adekwatnych do potrzeb ucznia, podawanie materiału w odpowiednim układzie),
  • właściwe egzekwowanie wiedzy i ocenianie ucznia (np. sprawdzanie umiejętności czytania ucznia z dysleksją nie
    w obecności klasy; stosowanie oceny opisowej nie tylko na etapie edukacji wczesnoszkolnej),
  • wykorzystywanie codziennych szkolnych sytuacji, zajęć wychowawczych i innego rodzaju zajęć do wspierania rozwoju, kształtowania akceptowanych postaw, zapobiegania zagrożeniom, korekcję niepożądanych zachowań
    (np. praca nad umiejętnościami wyrażania emocji w oparciu o konflikt, który dzieje się między uczniami podczas wycieczki szkolnej, polegająca na wspieraniu uczniów w rozwiązaniu realnie zaistniałej sytuacji).

Dostosowanie wymagań

  • powinno dotyczyć głównie form i metod pracy z uczniem, zdecydowanie rzadziej treści nauczania, 
  • nie może polegać na takiej zmianie treści nauczania, która powoduje obniżanie wymagań wobec uczniów z normą intelektualną,
  • nie oznacza pomijania haseł programowych, tylko ewentualne realizowanie ich na poziomie wymagań koniecznych
    lub podstawowych,
  • nie może prowadzić do zejścia poniżej podstawy programowej, a zakres wiedzy i umiejętności powinien dać szansę uczniowi na sprostanie wymaganiom kolejnego etapu edukacyjnego.

Bibliografia:
  1. Bogdanowicz M. (1995), Uczeń o specjalnych potrzebach edukacyjnych, Psychologia Wychowawcza, 3, 216-222. 
  2. Tanajewska A, Naprawa R., Stawska J (2014), Praca z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, Engram 
  3. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy
    psychologiczno- pedagogicznej publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (DzU z 2004 r. nr 256, poz.2572 ze zm..)