Integracja‎ > ‎

Zyski z integracji

Na podstawie artykułu „Zyski z integracji”, autor Przemysław Bąbel, „Psychologia w szkole”, Nr 5 (46)2014


O tym, że integracja dzieci o różnych możliwościach jest konieczna wiadomo od dawna. Komu jednak i jakie korzyści ona przynosi?


Efekty procesu edukacji nie są tylko wynikiem współdziałania między nauczycielem i uczniami, ale także kontaktów między uczniami.

Praca nauczycieli prowadzana jest na ogół w sposób zaplanowany, zgodny z podstawami programowymi, ale świadome zdobywanie wiedzy nie jest jedynym sposobem uczenia się. Bardzo ważną rolę odgrywa również uczenie się nieświadome, kiedy uczeń nie zdaje sobie sprawy, że zdobył jakąś wiedzę, oraz uczenie niezamierzone, kiedy uczeń zdobywa wiedzę, chociaż nie miał takiego zamiaru.

Uczenie się nieświadome oraz niezamierzone jest bardzo często efektem interakcji między uczniami, ponieważ w szkole uczniowie o wiele częściej mają kontakty z rówieśnikami a nie z nauczycielami.

Powszechnie uważa się, że dzieci odnoszą wyraźną korzyść z towarzystwa rówieśników o wysokich umiejętnościach, które są kluczowe na danym poziomie edukacji.

Czy ta zasada dotyczy także dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi?


Odpowiedź na to pytanie znalazła grupa amerykańskich psychologów (Laura M. Jutice, Jessika A.R Logan, Tzu-Jung Lin, Joan N.Kaderavek), która przebadała 670 przedszkolaków w wieku od niespełna trzech do prawie sześciu lat, uczęszczających do 83 grup integracyjnych. W każdej grupie mniej więcej połowę stanowiły dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

W badaniach Jutice i jej zespołu najważniejsze były ustalenia dotyczące wpływu kontaktów z rówieśnikami na rozwój językowy dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Wyniki badań wyraźnie dowiodły tego, że dzieci te uczęszczając do grup integracyjnych z dziećmi o wysokich umiejętnościach językowych po kilku miesiącach wspólnej nauki praktycznie dorównywały rozwojem językowym zdrowym rówieśnikom, którzy także uczyli się z dziećmi dobrze rozwiniętymi językowo.

Dlaczego tak się dzieje?

W kontaktach między uczniami bardzo ważną rolę odgrywa uczenie się poprzez obserwacje. Dzieci naśladują swoich rówieśników, nabywają w ten sposób nowe zachowania i doskonalą dotychczas zdobyte. Ponieważ w szkole dzieci mają kontakt przede wszystkim z kolegami i zdecydowanie częściej z nimi rozmawiają niż z nauczycielami. W szkole mają też dużo okazji nie tylko do uczenia się poprzez obserwację swoich kolegów, ale także do wykorzystywania nowych umiejętności w praktyce.

Wyniki badań można też przenieść na inne obszary funkcjonowania dziecka. Szczególnie można się spodziewać, że dzięki kontaktom ze zdrowymi rówieśnikami dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi nauczą się sprawnie funkcjonować w grupie i w życiu codziennym, to zaś korzystnie wpłynie na ich rozwój społeczny.


Badania Jutice i jej współpracowniczek dowodzą, że dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi zyskują na integracji. A co z ich zdrowymi rówieśnikami?

Można oczekiwać, że wchodząc w interakcje z niepełnosprawnym kolegami, będą się lepiej rozwijać społecznie
i poznawczo. Integracja powinna zapobiec rozwojowi negatywnych stereotypów czy uprzedzeń wobec dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych, sprzyjać rozwojowi empatii oraz szeroko rozumianych zachowań prospołecznych.